Bazylia w perfumach jest nutą aromatyczną o zapachu świeżych liści, zielonych łodyg i przypraw. Jej profil może obejmować odcienie anyżu, pieprzu, delikatną słodycz oraz akcenty cytrusowe. Naturalne surowce pozyskiwane z bazylii właściwej, Ocimum basilicum, wykazują zróżnicowanie związane z odmianą, chemotypem i metodą ekstrakcji. W kompozycjach zapachowych bazylia występuje w akordach cytrusowych, zielonych, aromatycznych oraz kwiatowych, gdzie wnosi rozpoznawalny charakter świeżego zioła.
Jak pachnie bazylia
Zapach świeżej bazylii przypomina roztarte liście rośliny. Zielonemu, ziołowemu tonowi towarzyszy przyprawowa ostrość, a w niektórych odmianach wyraźnie zaznacza się słodki, anyżowy odcień. Charakter surowca zależy od składu jego lotnych substancji zapachowych. Z tego powodu olejki otrzymywane z różnych chemotypów bazylii mogą mieć odmienne proporcje nut zielonych, kwiatowych, korzennych i cytrusowych.
Do związków występujących w olejku bazyliowym należą linalol, estragol, eugenol, 1,8-cyneol, geraniol oraz inne składniki, których zawartość zmienia się zależnie od materiału roślinnego. Linalol wnosi zapach kwiatowy i lekko drzewny, estragol odpowiada za charakterystyczny aspekt anyżowy, a eugenol ma zapach korzenny, kojarzony z goździkiem. 1,8-cyneol może wprowadzać chłodny, eukaliptusowy odcień. Obecność tych substancji nie oznacza, że każdy olejek bazyliowy zawiera je w takich samych proporcjach.
Odmiany i chemotypy bazylii
Bazylia właściwa należy do rodziny jasnotowatych (Lamiaceae). W obrębie gatunku Ocimum basilicum występują liczne odmiany uprawne i chemotypy. Chemotyp określa profil chemiczny rośliny, w szczególności dominujące substancje lotne. Wygląd liści nie stanowi wystarczającej podstawy do ustalenia składu olejku.
W badaniach olejków bazyliowych opisano między innymi chemotypy bogate w linalol, estragol, eugenol, metylo-cynamonian oraz cytral. Materiały o wysokim udziale linalolu mogą mieć zielono-kwiatowy charakter, natomiast obecność estragolu wiąże się z anyżowym aspektem zapachu. Chemotypy bogate w cytral wykazują charakter cytrynowy. Są to cechy określonych materiałów, dlatego nazwa „bazylia” nie definiuje jednego, niezmiennego profilu olfaktorycznego.
Pozyskiwanie surowców zapachowych
Olejek eteryczny z bazylii otrzymuje się z nadziemnych części rośliny, przede wszystkim liści i łodyg. Stosuje się destylację parową lub hydrodestylację. Podczas destylacji lotne substancje przechodzą wraz z parą wodną, a następnie są skraplane. Oddzielenie fazy olejkowej od wody pozwala uzyskać materiał wykorzystywany w perfumerii.
Przykładem udokumentowanego surowca jest Basil Oil Grand Vert CSM z kolekcji LMR Naturals firmy IFF. Olejek pochodzi z Egiptu i jest otrzymywany z liści oraz łodyg Ocimum basilicum metodą hydrodestylacji. Producent opisuje jego zapach jako świeży, aromatyczny i wyraźnie liściasto-zielony, z odcieniami anyżu, przypraw oraz słodyczy. W wykazie składników materiału znajdują się między innymi eukaliptol, linalol, eugenol i trans-kadinol.
Osobnym surowcem jest Basil Abs Grand Vert LMR Naturals. Powstaje z liści i łodyg bazylii poprzez ekstrakcję rozpuszczalnikową, po której następuje oczyszczanie alkoholem etylowym. Producent określa jego profil jako aromatyczny, zielony i przyprawowo-anyżowy, ze słodkimi odcieniami. Absolut oraz olejek eteryczny są odrębnymi materiałami perfumeryjnymi, a ich właściwości zależą od konkretnego surowca i procesu produkcji.
Bazylia Grand Vert i bazylia werbenowa
W katalogu LMR Naturals znajduje się również Basil Oil Verbena, pozyskiwany z Ocimum basilicum var. pilosum. Jest to przykład materiału bazyliowego o profilu cytrusowym. Nazwa surowca odnosi się do bazylii, a jego charakter zapachowy nawiązuje do werbeny. Nie należy utożsamiać go z olejkiem otrzymywanym z werbeny cytrynowej.
Dobór surowca pozwala perfumiarzowi pracować nad określonym aspektem bazylii. Materiał o profilu liściastym może wprowadzać zapach świeżych ziół, podczas gdy wariant cytrusowy wnosi odcienie skórki cytrynowej i zielonych roślin. Ostateczny charakter akordu zależy od pozostałych składników receptury oraz zastosowanego stężenia.
Połączenia bazylii z innymi nutami
Bazylia znajduje zastosowanie w akordach cytrusowych, ponieważ jej liściasty profil może współtworzyć zapach świeżych owoców i ziół. Bergamotka wnosi odcień skórki cytrusowej z lekką goryczką, a mandarynka nadaje owocową słodycz. Cytryna i grejpfrut mogą wprowadzać kwaśne, skórkowe akcenty. W takich zestawieniach bazylia zachowuje ziołowy charakter i nadaje akordowi zieloną, przyprawową stronę.
W kompozycjach kwiatowych bazylię można zestawiać z neroli i kwiatem pomarańczy. Neroli, otrzymywane z kwiatów gorzkiej pomarańczy, ma zapach kwiatowy z zielonymi i cytrusowymi aspektami. Bazylia może podkreślać tę zieloną część akordu oraz wprowadzać pieprzny lub anyżowy odcień. Jaśmin i róża pozwalają rozwinąć kwiatowy profil kompozycji, a odpowiednio dobrana ilość bazylii może nadać mu wrażenie świeżych liści.
Lawenda, rozmaryn, szałwia i tymianek należą do nut, które można łączyć z bazylią w kompozycjach aromatycznych. Lawenda wnosi kwiatowo-ziołowy charakter, rozmaryn ma odcienie kamforowe i iglaste, a szałwia może wprowadzać suchy, ziołowy ton. Takie zestawienia wykorzystuje się przy budowaniu akordów inspirowanych roślinami aromatycznymi.
W akordach drzewnych bazylia może występować obok cedru, wetywerii, paczuli lub drzewa sandałowego. Cedr wnosi suchy, drzewny zapach, a wetyweria może dodać ziemistych i korzeniowych odcieni. Piżma mogą nadawać kompozycji miękki charakter, natomiast ambrowe i balsamiczne materiały pozwalają rozwinąć cieplejszą część zapachu. Są to możliwości kompozycyjne, których efekt zależy od użytych materiałów i ich proporcji.
Bazylia w Jo Malone London Basil & Neroli Cologne
Jo Malone London Basil & Neroli Cologne powstała w 2016 roku. Autorką kompozycji jest Anne Flipo. Zapach należy do kwiatowo-zielonego profilu, a marka zalicza go do swojej kolekcji cytrusowej. Bazylia stanowi jeden z głównych elementów kompozycji, w której zestawiono ją z neroli oraz białym piżmem.
Oficjalna piramida zapachowa Jo Malone London przedstawia następujące nuty:
- Nuta głowy: bazylia - ziołowa, z pieprznym odcieniem.
- Nuta serca: neroli - zielona nuta kwiatowa o zapachu kwiatu gorzkiej pomarańczy.
- Nuta bazy: białe piżmo - miękki, czysty i pudrowy charakter.
Marka opisuje bazylię jako źródło ziołowego ciepła i pieprznego akcentu w otoczeniu nut cytrusowych. Neroli wnosi zapach kwiatu pomarańczy oraz zieloną świeżość. Białe piżmo tworzy miękką, pudrową część kompozycji. W oficjalnym materiale poświęconym bazylii Jo Malone London wskazuje również zastosowanie Basil Grand Vert i Basil Verbena w Basil & Neroli. Pierwszy z tych składników wnosi ciepły aspekt ziołowy, a drugi zieloną świeżość.
Znaczenie bazylii w kompozycji perfumeryjnej
Bazylia może pełnić funkcję nuty głowy, elementu akordu aromatycznego lub składnika zielonego tła kompozycji. Jej zapach jest wykorzystywany do odtwarzania wrażenia świeżych liści, ziół i roślinnej przyprawowości. W zależności od chemotypu oraz zastosowanego materiału może również wnosić odcienie anyżu, kwiatów, cytrusów lub eukaliptusa.
W recepturach perfumeryjnych naturalny olejek lub absolut może być zestawiany z innymi substancjami zapachowymi, które rozwijają wybrany aspekt bazylii. Nuta deklarowana w piramidzie perfum nie stanowi jednak potwierdzenia użycia konkretnego naturalnego olejku. Pełny skład koncentratu zapachowego pozostaje odrębną informacją od marketingowego wykazu nut.